HET SPOOKSCHIP

EMIEL VAN HEMELDONCK

Geschreven door Laurent Vincent  

1) Inhoud:

 Don José Ruiz is een planter uit Latijns Amerika. Om zijn gronden rendabel te kunnen houden heeft hij besloten om een nieuwe lading slaven aan te kopen in Florida.

Aangezien het ettelijke jaren geleden was dat Don José een dergelijke reis ondernomen had, zag hij zichzelf genoodzaakt om elke dubloen dubbel te tellen, daar hij de marktwaarde van een slaaf, op enkele onbetrouwbare geruchten na,  niet wist.

Don José kon in de heenreis op de nodige portie geluk rekenen omdat zijn reisgezellen, waaronder de planter señor Gomez en ingenieur Sir Johnson, een dag vroeger dan gepland in de haven, van waaruit ze hun reis zouden verder zetten, waren aangekomen.

Het drietal besloot om onmiddellijk de reis voort te zetten en om de gemiste slaap op de boot in te halen.

En zo geschiedde ook. “De Amstead” voer onder leiding van kapitein Rodriguez op een rustige zee richting Florida.

Eens aangekomen ging het duo planters uit elkaar omdat ze er van uitgingen dat ze het best individueel de meest voordelige koop zouden kunnen afsluiten. Niets was echter minder waar.

Aan het eind van de middag kwamen beide planters tot het besluit dat ze hun krachten moesten bundelen om een zo goed mogelijke portie slaven in de wacht te kunnen slepen.

Samen met nog een derde planter, señor Mendoza genaamd, deden ze dat ook. Wanneer ze met hun koopwaar terug bij “De Amstead” aankwamen werd het hen duidelijk dat het schip onvoldoende uitgerust was om zo een grote hoeveelheid slaven te kunnen vervoeren.

Het schip diende dus aangepast te worden, maar na een dag hard labeur kon “De Amstead” toch uitvaren.

Terwijl de planters en de bemanning van het schip genoten van de blakerende zon zaten in het ruim de slaven versuft door de hitte. Ondanks deze ondraaglijke warmte hield één slaaf het hoofd koel. Zijn naam was Cinquez, een Afrikaanse koningszoon die geboren bleek te zijn om een volk te leiden. Hij slaagde er in om zijn Afrikaanse lotgenoten ‘warm te maken’ voor een ontsnappingspoging.

Na een tweetal dagen slaagden de slaven er in om hun boeien van zich af te werpen en vervolgens de macht over “De Amstead” te grijpen. Slechts enkele minuten later was de machtsstrijd gestreden aangezien de bemanning nog half dronken was van het feestje die ze de dag voorheen hadden gebouwd. Op Antonio, een bemanninglid van Afrikaans origine die in het arendsnest verbleef, Don José en señor Gomez na werd de hele bemanning uitgemoord.

Slechts één bemanningslid kon ontsnappen via het jol dat achteraan bevestigd was aan het schip.

Omdat de negers totaal geen idee hadden van de scheepvaart werden Don José en Gomez aangesteld om het schip richting Afrika te sturen. Zij dachten er echter anders over en zetten de koers richting vasteland verder, maar al gauw zag Cinquez dat er iets niet klopte met de stand van de zon. Op deze zet hadden beide planters niet gerekend en zagen zich daardoor genoodzaakt om koers te zetten richting noorden. Gelukkig voor hen werd het langzamerhand bewolkt aan de hemel waardoor Cinquez niet meer achterdochtig kon worden.

Ondertussen waren de andere negers aan het plunderen geslagen. Cinquez liet echter niet zomaar begaan en beval om alle schatten op het dek te verzamelen waarna ze terug te verdelen onder zijn onderdanen.

Terwijl de kaping ongestoord verder bleef duren had het ontsnapte bemanningslid het vasteland kunnen bereiken. Er deden tevens verhalen de ronde van schippers die handelswaar hadden geruild met een ‘spookschip’, “De Amstead” genaamd.

Maanden gingen voorbij terwijl het schip almaar meer ten noorden voer. Op een dag komt “De Amstead” echter in contact met het schip “Washington”.

De kapitein van deze boot herinnerde zich de geruchten maar wou ondanks alles weten wat er nu juist zo geheimzinnig is aan het schip. Hij merkte de scheve situatie al gauw op en slaagde er in om de macht te herstellen. Cinquez en zijn voornaamste handlangers werden gearresteerd en ter dood veroordeeld. De rest van de slaven werden terug aan de planters toegewezen.

Cinquez was voor het noorden van Amerika een soort van patriot terwijl hij in het zuiden uitgespuwd werd.

2) De hoofdpersonages + evolutie in het boek:

 De beide planters, Don José Ruiz en señor Gomez hebben in het begin van het verhaal een heel beleefde en formele relatie, maar naarmate het verhaal vordert en beide in hetzelfde schuitje verzeild raken ontstaat er een veel hechtere band. Dit komt tot uiting in het feit dat Don José ziek wordt en dat Gomez hem verzorgd, maar omgekeerd is ook het geval wanneer Gomez gewond raakt.

Cinquez, de Afrikaanse koningszoon met zijn gekrenkte trots, heeft er alles voor over om zijn vrijheid terug te winnen. Aanvankelijk is hij moordzuchtig, maar hij komt tot rede wanneer hij beseft dat hij en zijn volk verloren zijn zonder stuurlui.

Hij is rechtvaardig tegenover al zijn onderdanen wat gekenmerkt wordt bij de verdeling van de schatten, voedsel, enz.

3) Het thema + 2 fragmenten:

 Bij het lezen van de titel dacht ik bij mezelf: “Dit boek is een griezelverhaal waar de auteur zijn fantasie eens grondig heeft geuit.”

Enkele bladzijden verder kwam ik echter tot de conclusie dat dit boek handelt over de slavenhandel in Amerika. Het schip in kwestie wordt echter gekaapt door de negerslaven die door enkele grootgrondbezitters waren aangekocht om hun gronden te bewerken.

Aangezien de vrijgevochten slaven geen kaas gegeten hadden van de zeevaart spookten zij enkele maanden rond ten oosten van de Noord-Amerikaanse kusten.

 Fragment 1:

“Inderdaad, daar kwamen ze aandragen met alles wat ze de eerste dagen in het ruim en de kajuit hadden geroofd: kleren, vaatjes, kisten, de harp. Een kwam aandragen met een groot boek. Een ander droeg een mooi kastje, waarvan de vergulde sloten blonken. Alles werd op het dek gestapeld onder het waakzame oog van Cinquez.

Zodra alles verzameld was, maakte de hoofdman groepjes: wat kleren, sokken, een hoofddeksel, een lederen gordel, een slaapmuts, boeken, een pop, een kapstok, en al wat aan rommel op een schip kan zijn. De negers werden op een rij  gezet en nu kwamen zij ieder op zijn beurt voorbij de schatten en kozen wat hun beviel. De mannen grepen naar een wapen, een fles. De vrouwen gapten de laatste kledingstukken mee. Kinderen kregen een kleurige doek. Twee-, drie keer kwamen ze opnieuw aan de beurt, tot alles verdeeld was.

Blijkbaar dachten ze dat het nog niet alles was, want ze bleven wachtend staan met hun schatten in hun armen. Er was nog de stapel met levensmiddelen en drank. Gulzige ogen keken ernaar en ieder had in gedachten zijn deel al uitgekozen. Maar dat viel niet mee. Op nieuw sprak Cinquez zijn volkje toe. Iedereen luisterde aandachtig”

 Fragment2:

“Ja, een spookschip, dat was het. Het nieuws over een schip, dat alles en iedereen meed en op de zeeën zwierf, werd overal verspreid. Hier en daar had iemand het gezien en het daarna weer uit het oog verloren. Ook het wonderbaarlijke verhaal van de Spanjaard die op een morgen, bewusteloos in een jol, op de kust van Mexico kwam aangedreven, werd druk besproken. Vissers van Tampico hadden de jol zien drijven en dachten dat het een boot was die op drift was geraakt. Maar hoe verbaasd waren ze als ze daarin een man ontdekten die helemaal uitgeput was, zodat hij geen enkel woord kon zeggen. Een glaasje rhum had zijn ademhaling wat sneller doen gaan, en toen hij ten slotte in een vissershut op een rustbed lag, kon hij wat voedsel nemen. Maar het duurde drie dagen vooraleer hij kracht genoeg had om het wonderbare verhaal van zijn ontsnapping te doen. Dat verhaal werd verder verteld. Niet alleen in de havens, maar het werd ook in het binnenland bekend. Zo vernamen de families van de planters het. Er was natuurlijk grote onrust omtrent het leven van de blanke passagiers. Wel was er alleen zekerheid over de dood van de kapitein, maar terecht vreesde iedereen het ergste voor de overige leden van de bemanning.”

4) Mening:

 Het boek leest heel vlot, maar in tegenstelling met wat men achteraan op de omslag beweert vind ik dit verhaal weinig of niet spannend. Soms verbaast het me dat de auteur een verhaal heeft kunnen schrijven van ongeveer 100 bladzijden waar haast niets in te beleven valt. Wel moet ik toegeven, dat ik hier het jeugdboek subjectief benader omdat ik kritiek lever vanuit het standpunt van een volwassene, maar toch wens ik hier nog aan toe te voegen dat “Het spookschip” naar mijn mening niet geschikt is voor de doelgroep van 12 tot 15-jarigen, een  iets jongere doelgroep lijkt me meer geschikt.

5) Kan je met het boek iets aanvangen in de klas?

 Het boek geeft een mooie illustratie van de slavenhandel in de achttiende eeuw. Ook krijgen de leerlingen een beeld over de eigenlijke handel van de slaven in Amerika. Hiermee bedoel ik dan de markten waar ze op verkocht werden, waarvoor ze gebruikt werden, vanwaar ze afkomstig zijn…

Ook wordt er een beeld gevormd van de moederstaten voor deze kolonies. Dit valt gemakkelijk af te leiden uit de namen van de verschillende personages.

Voor de les Nederlands is dit werk eveneens geschikt omdat je de lijn doortrekken kan. Je kan namelijk vertellen welke kolonies Nederland en België hadden, waarom zij deze landen gekoloniseerd hebben, hoe zij omgingen met de lokale bevolking en wat tot op heden de gevolgen zijn betreffende het taalgebruik.