Start
Omhoog

  Het eiland - Gie Laenen

Korte inhoud

Het verhaal speelt zich af in 1788. Eric Lambert is scheepsarts op de Boussole, een expeditieschip van graaf La Pérouse op zoek naar nieuwe gebieden voor Lodewijk XVI. Wanneer een aantal bemanningsleden onverklaarbaar ziek worden, stelt Dr. Lambert voor om samen met de zieken achter te blijven op een onbekend, paradijselijk eiland. Op deze manier kon de epidemie ingedijkt worden en de expeditie verdergezet. De kapitein belooft de overlevenden op de terugweg op te pikken. De ziekte blijkt echter erger dan verwacht, en de patienten sterven één na één. Dr. Lambert blijft alleen achter en besluit het eiland, zijn eiland in kaart te brengen.
Na verloop van tijd merkt hij op dat hij blijkbaar niet alleen is. Hij ziet voetstappen bij de graven en kleding van de overleden scheepsjongens verdwijnt in het niets. Wanneer de dokter een kleine gestalte ziet in het duister, is hij er even van overtuigd de geest van de scheepsjongen te zien. De eerste keer dat de strikt rationeel denkende dokter zich erop laat betrappen dat zijn gedrag tekenen van bijgeloof vertoonde. Het zou niet de laatste keer zijn, meer daarover bij de thema-uitwerking.
Nader onderzoek wijst uit dat de vijandige inboorlingen drie kinderen zijn, die vijf jaar geleden ontvoerd werden door zeerovers en , samen met twee bewakers die elkaar in een ruzie van het leven beroofden, werden achtergelaten op het eiland. De kinderen denken dat dr. Lambert één van de andere piraten is, teruggekomen om hen te komen halen. Langzamerhand weet hij hen echter van het tegendeel te overtuigen, en wanneer de échte piraten een bezoekje brengen aan het eiland en hij deze met een list om de tuin kan leiden, wint hij het onvoorwaardelijke vertrouwen van de kinderen.
Vanaf dat moment profileert hij zich als hun leermeester : hij leert hen lezen, schrijven en rekenen en geeft hen een verklaring voor begrippen die de kinderen niet kennen, zoals macht en bezit. Wanneer ze goed werken krijgen ze een beloning in de vorm van kraaltjes en spiegeltjes, spullen die expedities steeds meenamen om inboorlingen gunstig te stemmen. De lessen hebben echter een ongewenst effect : de kinderen kennen nu de waarde van bezit en beginnen het eiland in te delen. Ieder krijgt een stuk. Voedsel van het ene gebied kan verkregen worden, maar er moet wel voor worden betaald. Dit is het begin van ruzies, en er breekt een heuse oorlog los. De situatie loopt uit de hand en tot overmaat van ramp beseft de dokter dat de expeditieschepen wel heel lang wegblijven, en waarschijnlijk niet meer zullen komen. Als hij dan ook nog eens wordt verbannen van het eiland en verplicht wordt een vlot te bouwen bereikt de spanning een hoogtepunt.
Dan is het de natuur die beslist dat het welletjes geweest is. De vulkaan op het eiland barst uit en de vier bewoners worden gedwongen om samen te werken en het eiland te verlaten. Na bijna tien dagen op zee zien ze in de verte een ander eiland opdagen… Dat is het open einde van het boek.


Personages

Eric Lambert, Laura, Thomas en Jacques Le Maire, Taiku én… het eiland !

1) Eric Lambert

Deze figuur is de rationaliteit in hoogsteigen persoon. Hij is dokter in de periode van de Verlichting, en gelooft in feiten en bewijzen. Het bovennatuurlijke is onzin. Kinderen zijn er om de menselijke soort in stand te houden, hij heeft nooit begrepen dat mensen affectie en genegenheid kunnen tonen. Gevoelens zijn niets voor hem, zelfs het sterven van de scheepsjongens deerde hem niet. Zijn hele leefwereld is wetenschappelijk omlijnd, en hij lijkt hierover best tevreden. Alles verandert echter wanneer hij de kinderen ontmoet. Plots voelt hij wél de drang om zich over hen te ontfermen, hij voelt ineens de genegenheid die ouders voelen voor hun kinderen. Door met hen te praten leert hij ook dat het in bepaalde gevallen aangewezen is om onverklaarbare zaken toe te wijzen aan het bovennatuurlijke. Waar hij in het begin van het verhaal overtuigd was dat zaken als geld, schrift en het vermogen om handel te voeren enkel goede gevolgen had voor de mensheid, moet hij zijn mening na zijn ervaringen bijsturen. Aan het einde van het verhaal is hij een completer persoon geworden, nu hij ook de waarde van het gevoel kan ondervinden. Het verhaal is geschreven vanuit zijn standpunt en wordt verteld in de ik-vorm.


2) Laura Le Maire

Laura is met haar dertien jaar de oudste van de drie kinderen, en neemt instinctief de leidersrol op zich. Ze vertrouwt de dokter voor geen haar, zelfs niet nadat hij haar leven heeft gered, maar draait bij wanneer ze ziet hoe hij de piraten om de tuin leidt. Ze heeft een ontzettend sterk karakter en komt daardoor heel arrogant over. Na het uitbreken van de oorlog deinst ze werkelijk voor niets terug, ze gijzelt zelfs haar broer Jacques en dreigt ermee de hond Taïku te doden. Ze verpersoonlijkt in het boek de menselijke eigenschap die we liever kwijt dan rijk zijn : de drang naar macht, de bezitterigheid die bij ieder mens ingebakken lijkt te zitten.

3) Thomas Le Maire

Thomas is twee jaar jonger dan Laura, elf dus. Hij maakt vaak ruzie met zijn zus, maar aanvaardt haar leiderschap. Hij vertrouwt de dokter iets sneller dan zijn oudere zus, maar ook hij blijft lang op zijn hoede. Hij draait net als Laura bij wanneer Lambert de piraten een loer draait. Wanneer de oorlog uitbreekt wordt de spanning tussen broer en zus ten top gedreven, omdat hij net als zij belust is op zoveel mogelijk macht. Geen van beide gunt het elkaar, zodat bij een presidentsverkiezing de kleine Jacques tot ontzetting van de twee oudsten verkozen wordt. Vanaf dat moment spannen de vijanden van weleer samen tegen de president en de dokter, en vormen een soort van oppositie. Thomas is iets minder hard dan Laura, maar ook bij hem overheerst de bezitterigheid.


4) Jacques Le Maire

Jacques is met zijn negen lentes de benjamin van het gezelschap. De jongen spreekt geen woord en ziet in de dokter onmiddellijk een vaderfiguur. Hij vertrouwt hem vanaf de eerste minuut, zeer tegen de zin van Laura en Thomas. Ook wanneer de oorlog uitbreekt blijft hij trouw aan Lambert. Wonder boven wonder begint hij zelfs opnieuw te spreken. Door de spanning tussen zijn oudere broer en zus en het vertrouwen van de dokter wordt hij verkozen tot president van het eiland. Hij is de enige die niet geeft om bezit, en slaat de dokter met verstomming door zijn heldere geest en intelligentie. Hij staat in zijn denken lijnrecht tegenover Thomas en Laura, en is een voorbeeld van hoe de mens zou moeten zijn.


5) Taïku

Is de waakhond van de drie kinderen. Hoe het beest op het eiland is geraakt, is onduidelijk. Was zij de hond van de piraten of van de kinderen ? Of was zij al eerder door iemand op het eiland achtergelaten ? In ieder geval, Taïku is met Jacques de enige die de dokter blind vertrouwt. Zij vergezelt hem ook liever dan met Thomas en Laura op pad te gaan, wat die twee laatsten ook duidelijk tegen de borst stoot. Tijdens de oorlog raakt Ta¨ku helemaal uit beeld, om uiteindelijk gegijzeld te worden en als inzet te dienen voor een smerig spel dat Laura speelt. Wanneer de vier mensen het eiland moeten ontvluchten, wagen ze toch hun leven om de hond ook te redden.

 
6) …Het eiland (of …de natuur)

Op het einde van het verhaal wordt het duidelijk dat ook dit een personage is. De vulkaanuitbarsting en de explosie van natuurgeweld is uiteraard geen toeval op dit moment (het hoogtepunt van de oorlog). Het eiland redeneert hier werkelijk als een personage dat de hele toestand beu is en zich laat gelden. Net als de andere personages bij het redden van Taïku offert zij zichzelf op. De pracht van het eiland en het destructieve van de eruptie kunnen vergeleken worden met de goede en slechte eigenschappen van de kinderen en de dokter in het verhaal. Een mooie symboliek.

 

Thema & fragmenten

Het hoofdthema is uiteraard de bezitterigheid van de mens, de drang naar macht. Dit loopt als een rode draad door het verhaal. Het uitgangspunt op zich kan je al op die manier interpreteren : een expeditie op zoek naar uitbreiding van het rijk van Lodewijk XVI. De zoektocht naar macht en bezit brengt dus zowel de dokter als de drie kinderen samen op het eiland. Zij werden immers ontvoerd met het oog op losgeld. Wanneer zij hun eigen kleine beschaving oprichten komt deze menselijke eigenschap ook vrijwel onmiddellijk tot uiting bij de meeste hoofdpersonages.

Fragment (p.89) : Eric Lambert : « Ik dacht dat deze situatie wel zou opklaren zonder verdere tussenkomsten. Misschien was het een les, een spiegel van onze maatschappij waar het bezit voor al de ellende van de voorbije eeuwen had gezorgd. Toch merkte ik ook dat ikzelf net zo bezitterig was als zij, en dat ik mijn stukje grond een verworven recht vond. »

Het belangrijkste neventhema is de rationaliteit, of in ieder geval de strijd tussen de vrijzinnige geest van de Verlichting en het dogmatische denken en het bijgeloof. De dokter, die eerst uiters rationeel denkend was, toont meer begrip voor bijgeloof op het einde van het verhaal. En de kinderen, die van kennis of wetenschap geen benul hadden, leerden op hun beurt hun verstand te gebruiken en niet dadelijk het onverklaarbare te willen verklaren door het onnatuurlijke.

Fragment (p.69) : Laura Le Maire : « We baden tot God dat hij ons van deze spoken zou verlossen, maar God was zo ver, en daarom maakten we zelf een nabijere God. Uit één van de planken sneden we twee dunne mensenfiguren en die plantten we op het strand. Dat waren de zielen van de dode rovers. »

Fragment (p.28) : Eric Lambert : « …, en als een gebed riep ik tot Newton : Voor dezelfde natuurlijke gevolgen moeten wij zoveel mogelijk dezelfde natuurlijke oorzaken aanwijzen ? »

Dit laatste is een duidelijk voorbeeld van hoe het rationele denken met het geloof wordt vermengd.


=> Heel leuk boek voor kinderen uit de eerste graad secundair onderwijs!!!


Tom Dekock
Gemeenteplein 30
1560 Hoeilaart
tel 02/657 12 24
fax 02/657 12 24
gsm 0476/718 227
email tomdekock@yahoo.com
 

  

 

Vragen of opmerkingen: redactie@kinderenwebhotel.be
Copyright © 2004 Kinderen (Deze gegevens mogen enkel en alleen gebruikt worden voor schooldoeleinden en op niet-commerciële basis, en niet als informatie voor websites. Enkel links zijn toegelaten. )
De redactie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele fouten, of op ingezonden werken.