Start
Omhoog

      Berlijnse muur

            

                                                                     

1.    Aanleiding tot het bouwen van de Berlijnse Muur. (periode voor 1961)

Na de 2e Wereldoorlog was Europa opgesplitst in twee grote delen : 

  • West-Europa volgde het Amerikaanse voorbeeld en was dus kapitalistisch geÔnspireerd 

  • Centraal-Europa was sterk beÔnvloed door USSR, waardoor ze communistisch geÔnspireerd waren.

Over Duitsland, de grote verliezer van de Tweede Wereldoorlog, werd zwaar gediscussieerd. 

 

Duitsland viel uiteen in twee delen: Oost en West: 

  • Het Oosten van Duitsland volgde het Centraal-Europese voorbeeld en was dus communistisch. 

  • West-Duitsland liet zich inspireren door West-Europa en was dus kapitalistisch ingesteld.

Na een tijdje begonnen de inwoners van het oostelijke deel van Duitsland in te zien dat er in het westelijke deel veel meer rijkdom en welvaart was dan bij hen. Vooral in Berlijn gaf dit problemen omdat de scheidingslijn van het oostelijke en westelijke deel van Duitsland dwars door de stad Berlijn liep.

Vele, vooral jongere mensen, vluchtten dan ook naar het Westen (vooral naar West-Berlijn). Van 1952 tot 1961 verlieten ongeveer 2.235.000 mensen de Duitse Democratische Republiek. Dit waren voor het communisme de eerste tekenen van verval.

Kroesjtsjov vond dit een enorme vernedering voor het communisme en verbood de Oost-Duitsers weg te vluchten. In de nacht van zaterdag 12 op zondag 13 augustus 1961 gaf Kroesjtsjov het bevel om een versperring tussen Oost- en West-Berlijn te bouwen.

Deze versperring werd eerst een afsluiting van prikkeldraad. Later werd dit vervangen door een 45,3 km lange muur.

 

2.     Aanleiding tot de val van de Berlijnse Muur. (1661-1989)

Toen de Berlijnse muur er stond, ging het communisme steeds meer en meer aftakelen.

Tijdens de regeringsperiode van Breznjev werd duidelijk dat het communisme tegen haar eigen regels inging. Dť basisregel van het communisme was immers dat er sociale gelijkheid moest zijn. Er waren echter nu de nomenklatura of de geprivilegieerden van de partij. Zij kregen veel meer dan de gewone mensen zoals betere huizen, meer comfort, westerse luxeproducten,Ö


Er waren verschillende tekens die zeiden dat het Westen, en vooral de VS, het paradijs betekenden:
  • Via de radio en televisie kwamen ze te weten dat er in het Westen wel genoeg eten was (in tegenstelling tot bij hun). 
  • Ze kwamen ook te weten dat er in het westen wel ruimte was voor persoonlijke vrijheid en voor het individu.

Michael Gorbatsjov

In het begin van de jaren 80 stierven kort na elkaar drie belangrijke leiders van de Sovjetunie : Breznjev, Andropov en Tsjernenko.

De opvolger van Tsjernenko was Michael Gorbatsjov. Hij was de eerste in jaren die enkele hervormingen wilde doorvoeren om de Sovjetunie er economisch terug bovenop te helpen. 

Gorbatsjov wist dat alleen een grondige hervorming (verandering) de Sovjetunie kon redden.

De herstructurering van de economie (perestrojka) was maar mogelijk als er politieke en maatschappelijke openheid kwam (glasnost).

Buiten de Sovjetunie was Gorbatsjov de eerste geloofwaardige Sovjetleider. Dit heeft de Sovjet-Unie enorm geholpen, omdat er verschillende akkoorden hierdoor zijn gesloten: ontwapeningsakkoorden tussen de Sovjetunie en de USA.

Terwijl Gorbatsjov buiten de Sovjetunie een succesvolle leider was, had hij in de Sovjetunie heel wat moeilijker. Het afbouwen van de planeconomie verliep lang niet zo vlot als Gorbatsjov gehoopt had. En het enige wat de glasnost veranderde was het perspectief van de mensen op de Sovjetmaatschappij. Vroeger durfde men nooit de dieperliggende redenen voor de sociale misstanden te vermelden, nu was er door de glasnost een grotere eerlijkheid en geest van zelfkritiek.

En ook in de satellietstaten waren er onrusten : de inwoners wilden op hun eigen benen staan, en niet meer van Rusland afhangen.

De communistische partij kreeg felle kritiek doordat al deze wantoestanden (slechte economie, armoede,Ö) nu eindelijk aan het licht kwamen.

In Polen waren er in 1989 vrije verkiezingen waarbij de communistische partij niet meer werd verkozen!

Polen

Ook in andere staten werd nu het vernieuwende beleid van Gorbatsjov toegepast waardoor het communisme niet veel succes meer had. 

In Oost-Duitsland wilden de leiders Gorbatsjov niet volgen. Het duurde dan ook even eer ook hier vrije verkiezingen gehouden werden. Ook hierbij verloor het communisme.

Het communisme was nu bijna helemaal verdwenen in Centraal-Europa. In alle landen waren nu vernieuwende leiders aan de macht. Iedereen vormde de hervormingspolitiek van Gorbatsjov die zonder het zelf te willen het communisme zwaar heeft doen wankelen en zelfs doen vallen.  

Communisme verdwenen

Doordat het communisme wegviel uit het straatbeeld van Centraal-Europa beschouwde de USA de Sovjetunie niet langer als een tegenstander. Er waren immers geen verschillen meer qua ideologie en economie. Ook in de Sovjetunie was er nu plaats voor het vrije denken en initiatief. Ook de tegenstelling tussen kapitalisme en communisme viel nu weg en daardoor was er ook geen reden meer om de Koude Oorlog door te zetten. Deze koude oorlog diende immers om het communisme in Centraal-Europa en de Sovjetunie in te dijken (Truman-doctrine).

De vete tussen West en Oost die van na de Tweede Wereldoorlog begonnen was, was nu eindelijk beslecht. Het was in deze context dat de Berlijnse Muur, die het symbool was van deze vete en van het communisme, geen zin meer had.

Dit, samen met het feit dat er in Oost-Duitsland vrije verkiezingen georganiseerd werden, zorgden voor de val van de Berlijnse Muur.

Na de val van de Oost-Duitse communistische partijtop in het najaar van 1989 en de daarop volgende liberalisering van de Oost-Duitse samenleving werden onder andere de uitreismogelijkheden van DDR-burgers versoepeld. Op 9 november 1989 werd de Berlijnse Muur neergehaald door dolenthousiaste Oostduitsers die nu eindelijk de vrijheid hadden om naar het Westen te trekken. Vanaf het begin van 1990 werd begonnen met de definitieve sloopwerken.

Het verlies van de macht in Centraal-Europa werd op rug geschoven van Gorbatsjov. Er waren ook verscheidene interne tegenstellingen tussen progressieven en conservatieven die de oorzaak waren van veel moeilijkheden.

De oude regimes waren nu wel omvergeworpen, maar er blijft nog veel te doen in de Sovjetunie en Centraal-Europa. Men moet nu leren leven met minderheden, democratie invoeren in de landen in Centraal-Europa en de economieŽn omvormen.


3.    Indirecte en directe gevolgen van de val van de Berlijnse Muur.(1989 tot heden)  

In Centraal-Europa vroeg men zich ondertussen af hoe het nu verder moest met het stilaan leeglopende Oost-Duitsland. Een Duitse hereniging drong zich op maar had als gevolg dat een herenigd Duitsland opnieuw een groot machtsblok zou zijn in Midden-Europa. Men vreesde dat Duitsland zich zou willen wreken voor de vernederingen die Duitsland waren aangedaan na de Tweede Wereldoorlog.

De nieuwe Duitse kanselier Helmut Kohl verzekerde de rest van Europa echter dat Duitsland niets als vreedzame bedoelingen beoogde.  

Helmut Kohl

Op 3 oktober 1990 werd de eenmaking van Duitsland een feit, de DDR werd opgenomen in de BRD, dit was gelijk het symbool voor het einde van Koude Oorlog.

Na de val van de Berlijnse Muur werkten de welvarende Baltische staten zich los uit het Sovjetverband. De vraag werd gesteld of Gorbatsjov nu wel een echte leider was of niet.

Boris Jeltsin

Boris Jeltsin was de nieuwe ruimdenkende leider die de bevolking opriep om op te komen tegen de staatsgreep van de orthodoxe communisten. Hij slaagde erin de bevolking te mobiliseren tegen de conservatieven. Ook het leger koos de kant van het volk, ze weigerden immers tegen hun eigen familie en kameraden te vechten en zo werd de staatsgreep, die als een wanhoopspoging van de orthodoxe communisten om het communisme in de Sovjetunie terug te doen heropleven kan gezien worden, zeer snel teniet gedaan.  

Boris Jeltsin

Het enige wat de staatsgreep veroorzaakte was de versnelling van het uiteenvallen van de Sovjetunie.

Er werden nieuwe vrije verkiezingen gehouden waarbij Boris Jeltsin als grote overwinnaar tevoorschijn kwam. De macht van de uniepresident Gorbatsjov verschoof dus naar de democratisch verkozen president van de Russische republiek Boris Jeltsin.

 Gorbatsjov restte de twijfelachtige eer de partij te ontbinden. De Sovjetunie viel daarop uiteen in vijftien verschillende staten. Deze nieuwe staten, op GeorgiŽ en de Baltische staten na, richtten in december 1991 het Gemenebest van Onafhankelijke  Staten (GOS) op. Hierin is ook het nieuwe Rusland een federatie.  

                     

 

Vragen of opmerkingen: redactie@kinderenwebhotel.be
Copyright © 2004 Kinderen (Deze gegevens mogen enkel en alleen gebruikt worden voor schooldoeleinden en op niet-commerciŽle basis, en niet als informatie voor websites. Enkel links zijn toegelaten. )
De redactie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele fouten, of op ingezonden werken.