Start
Omhoog

 

 Het water

 

 

 

Water is het beste

Zoīn 25 eeuwen geleden schreef een Griekse dichter dat van alles wat bestaat, water "het beste" is. Waarschijnlijk bedoelde hij daarmee dat water het meest onmisbare is voor het leven. En hij had gelijk, de brave man. Later heeft men zelfs ontdekt dat er levende wezens  bestaan die wel zonder lucht en zuurstof kunnen leven, maar niet zonder water.

In ons dagelijks leven is water onmisbaar. We hebben het nodig om te drinken en om voedsel mee te bereiden, om te baden en te wassen, om het huis schoon te maken,... Ook in de industrie worden reusachtige hoeveelheden water gebruikt.

Hoeveel water verbruikt jullie gezin per week? Dat kun je gemakkelijk nagaan op de meter van de waterleidingmaatschappij.

Schrijf gedurende een week elke avond de waterstand op en maak de berekening. En terwijl je toch bezig bent met de lijstjes, kun je ook nog een lijstje maken waarin je aantekent waarvoor je al dat water gebruikt.

 

De aarde heeft meer water dan land

Ongeveer 70% van het aardoppervlak is bedekt met water, voornamelijk met zeeŽn en oceanen.

Oceanen bedekken 3/5 van het noordelijk halfrond en 4/5 van het zuidelijk halfrond. Alleen al de Stille Oceaan is veel groter dan alle continenten samen!

Als we al dat zeewater mooi gelijk over de aarde zouden kunnen verspreiden, zou al het land verdwenen zijn en zou de aarde omgeven zijn door een zee van 2500m diep. Een reusachtige zoute zee, want in elke 1000 liter zeewater zit meer dan 30 kg zout.

Juist door al dat zout is bijna de hele watervoorraad onbruikbaar als drinkwater. Slechts 2,5% van al het water op aarde is zoet water. En het grootste gedeelte daarvan ligt als ijs opgeslagen in de poolkappen en gletsjers. Van het overblijvende zoete water is de helft te vinden in enkele hele grote meren, 1/4 is grondwater en de rest in onze beken, rivieren, plassen sloten en kanalen. 

 

Altijd evenveel water, de kringloop van het water

 

(tekening/foto van Anita Engelen)

 

 

 

Nu denk je misschien dat als het eens flink regent, de watervoorraad van onze planeet een beetje groter wordt. Nee, in werkelijkheid komt er geen druppel bij. Het water op aardoppervlak is in een altijd durende kringloop in beweging.

Het water uit de oceanen, de zeeŽn, de meren en de rivieren verdampt door de zonnewarmte. Ook het water op het land, en vooral dat uit de planten, verdampt. Als waterdamp, stijgt het in de lucht op tot een hoogte waar het koud genoeg is om weer te verdichten. Daar vormen zich wolken. In de vorm van neerslag valt het water terug in zee of op het land.

Het water dat op het land terechtkomt, vloeit voor een groot deel langs sloten en rivieren terug nar zee. Een ander deel dringt de bodem in, waar het door de plantenwortels wordt opgenomen en via de stam of de stengel naar de bladeren wordt gevoerd, waar het weer kan verdampen.

Nog een ander deel komt bij het grondwater dat op zijn beurt dan weer door pompen of natuurlijke bronnen ergens aan de oppervlakte komt. Het gevolg van deze kringloop van het water is, dat de hoeveelheid water die zich op aarde bevindt, altijd gelijk blijft.

 

PROEVEN MET WATER

Water heeft heel bijzondere eigenschappen. Om te beginnen is het geen mengsel, zoals dat bij lucht het geval is. Water is een scheikundige verbinding van waterstof en zuurstof.

De 2 elementen zijn niet zo gemakkelijk van elkaar te scheiden. Daarvoor is veel energie nodig. Dan ontstaan er 2 afzonderlijke gassen. Komen ze daarna terug bij elkaar, dan hebben we een zeer ontplofbaar mengsel met een veelbetekende naam: knalgas. …ťn klein vonkje zorgt voor een enorme klap en we hebben opnieuw water...

Aan de hand van enkele proefjes gaan we proberen een aantal eigenschappen van water achterhalen.

 

PROEF 1: in water kun je iets oplossen

 

(tekening/foto van Anita Engelen)

 

 

Vele stoffen kunnen in water worden opgelost. Het zout in het zeewater is daar 1 voorbeeld van. De suiker in de koffie is een tweede voorbeeld.

Ook lucht zit opgelost in water. Vissen ademen die opgeloste lucht in. Als je een glas koud water bij kamertemperatuur laat staan, zie je de lucht die niet meer opgelost kan blijven, in kleine belletjes aan het glas verschijnen.

Probeer zelf nog andere stoffen te vinden die in water oplossen.

 

PROEF 2: water kun je niet samendrukken

 

(tekening/foto van Anita Engelen)

 

 

Doe water in een plastic zak. Draai de zak dicht en probeer het water samen te drukken. Of doe een fles helemaal vol en probeer er dan een kurk op te duwen. Doe de proef maar boven de badkuip. Je zult merken dat je water niet kan samendrukken. En dat is maar goed ook. Want stel je eens voor dat je het water wel kunt samendrukken. Wat zou er dan gebeuren als je een kraan opendraait?

 

PROEF 3: water zet uit bij afkoeling

(tekening/foto van Anita Engelen)

 

 

Plaats een schoteltje boordevol water in de diepvriezer en haal het er na enkele uren weer uit. Het water is nu ijs geworden, maar doordat water bij bevriezing uitzet, komt het ijs boven het schoteltje uit!

Dat is een heel vreemde zaak, want alle stoffen krimpen juist wanneer ze afkoelen.

Ook water krimpt bij afkoeling, maar slechts tot 4įC. Daalt de temperatuur nog lager, dan gaat het water uitzetten.

Dat verklaart waarom in de winter bevroren waterleidingbuizen stuk springen. Het ijs heeft namelijk meer plaats nodig dan het vloeibare water.

 

PROEF 4: ijs is lichter dan water

 

(tekening/foto van Anita Engelen)

 

 

Neem 2 plastic potjes, bijvoorbeeld van yoghurt. Vul ze allebei tot op dezelfde hoogte met water en zet dan 1 van de potjes in de diepvriezer. Je hebt nu ijs. Weeg beide potjes: het potje met water en het potje met ijs. Wat is het resultaat? Juist, ze wegen allebei evenveel, en dat terwijl het ijs toch een groter volume inneemt dan het water. IJs weegt dus lichter dan eenzelfde volume water.

 

PROEF 5: even nadenken...

 

(tekening/foto van Anita Engelen)

 

 

Doe flink wat grote ijsblokken in een schaal. Vul dan de schaal tot aan de rand met koud water. De ijsblokken steken nu boven de rand uit. Wacht tot het drijvende ijs gesmolten is. 

Zal het water over de rand van de schaal stromen? Schrijf voordat je de proef doet, je antwoord op een papiertje neer en controleer of je het juist had.

 

 

 

Vragen of opmerkingen: redactie@kinderenwebhotel.be   
Copyright © 2004 Kinderen (Deze gegevens mogen enkel en alleen gebruikt worden voor schooldoeleinden en op niet-commerciŽle basis, en niet als informatie voor websites. Enkel links zijn toegelaten. )
De redactie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele fouten, of op ingezonden werken.