Start
Omhoog

 

 Grondstoffen

 

1) WAT ZIJN GRONDSTOFFEN?

 De grondstoffen worden in de fabrieken verwerkt tot producten.

 Zijn er altijd fabrieken geweest?

Soms zijn er verschillende fabrieken nodig om een grondstof om te zetten in een bepaald afgewerkt product:

bomen worden verzaagd tot houten planken in een houtzagerij. Nadien worden van planken meubels gemaakt in de meubelfabriek.

  

2) WAT ZIJN DELFSTOFFEN?

Sommige grondstoffen komen uit de grond en worden op gegraven.

-         aardolie

-         steenkool

-         zand

-         arduin

-         marmer

-         diamant 

Een vindplaats van delfstoffen boven de grond noemen we een groeve

Een vindplaats van delfstoffen onder de grond noemen we een mijn.

  

3) STEENKOOL: Waar vinden we het in België?

Steenkool vinden we diep in de bodem, op ongeveer 700 à 800 m diep.

Een streek waar men steenkool ontgint noemt men een steenkoolbekken. In België hebben we twee steenkoolbekkens:

-         Zuidelijk bekken

-         Kempens bekken

 

 

4) STEENKOOL: Hoe ontstaat het?

Waar nu steenkool te vinden is, groeiden heel lang geleden bomen, varens, struiken, … zeer dicht op elkaar.

Aardbevingen hebben deze de plantengroei laten verdwijnen.

Bomen, varens, … werden bedekt met zand, modder en rotsen.

Met verloop van tijd is dit meerdere malen gebeurd.

De bomen en planten waren begraven op diepten van 400 à 4000 meter. Door de grote druk van de grond en de hevige warmte ui t de ondergrond, verrotten deze plantenmassa’s langzaam.

Stilaan werden kolen gevormd. Dit proces doorloopt een periode van miljoenen jaren.

  

5) STEENKOOL: Waar vinden we het in de Kempen?

In de Kempen waren er 7 steenkoolmijnen:

-         Beringen

-         Zolder

-         Houthalen

-         Winterslag

-         Waterschei

-         Zwartberg

-         Eisden

 

 

 

 

 

ü      Duid de Kempense

steenkoolmijnen aan

op de kaart.

Gebruik hiervoor de kaart uit je atlas.

 

 

Deze steenkoolmijnen staan onderling met elkaar in verbinding. Er lopen gangen van de ene mijn naar de andere:

Vb -   van Zolder naar Beringen

- van Beringen naar Houthalen

Er is dus een groots netwerk onder de grond van verschillende kilometers lang

 -         Beringen en Houthalen

De steenkoollagen in de kempen liggen diep in de ondergrond. Dat maakt de ontginning met schachtbouw moeilijk en gevaarlijk.

Mijnongevallen komen geregeld voor.

Hieronder verstaan we

-         ontploffingen door mijngas

-         instortingen

-         overstromingen

 

 

6) STEENKOOLMIJNEN:

à Bouw van een mijn

Op ongeveer 700 à 800 meter diep ligt hier in de kempen steenkool. Om daar te geraken bouwde men mijnschachten.

Hierin is een lift aanwezig waardoor de mijnwerkers naar boven en naar beneden werden gebracht. Ook het gewonnen steenkool werd hiermee naar boven gebracht.

De lift bestaat uit allerlei kooien onder elkaar. Hier konden telkens 16 personen plaats nemen.

Beneden moeten de mijnwerkers door verschillende gangen naar de trein gaan. Treinen gebruikten mazout, perslucht of electriciteit als energiebron. Deze trein brengt hen naar de werkplaats.

 

Om de ondergrondse mijn te ondersteunen gebruikt men houten of metalen stutten.

In de Kempen is het gesteente niet stabiel: het beweegt nog steeds. Door dit zwakke gesteente zijn het instortingsgevaar en de kans verzakkingen zeer groot.

Men moet dus steeds de gangen opnieuw ondersteunen, waardoor men veel onderhoudskosten heeft.

 

à verse lucht in de mijn:

Er zijn steeds 2 vertikale schachten waardoor de mijn-werkers afdalen, maar ze dienen ook als verluchting. Er is een natuurlijke luchtstroom in de ondergrondse mijn omdat de 2 hoofdgangen met elkaar verbonden zijn.

De verse lucht wordt binnengezogen via ventilators die ze ook rondsturen in de mijn. Op sommige plaatsen zijn sassen om de wind via een werkplaats te leiden. De vuile en verbruikte lucht gaat weer naar buiten.

  

à werken in de mijn:

Beneden in de mijn was het verschrikkelijk warm. Hoe dieper de mijnwerkers afdaalden, hoe warmer het werd.

Er waren ook dieren in de mijn. Muizen, ratten en krekels zochten een rustplaats tussen het hout. Dit hout werd in de mijn naar beneden gelaten en diende als stuthout. De dieren kregen een gratis lift naar de ondergrond, maar geraakten moeilijk terug boven.

 

Op de werkplaats zelf staan allerlei machines die aanhoudend een hels lawaai maken. De ontgonnen steenkool worden in karretjes gedaan die met de trein vervoerd werden.

De trein reedt op één spoor, dit diende zowel voor vooruit als voor achteruit. Het werd gestuurd vanuit een controlepost.

Om de karretjes te verplaatsen had men een signalisatie ontwikkeld:

-          wanneer men moest trekken in de richting van de schacht: belde men 2x

-          wanneer het karretje moest stoppen: belde men 1x

-          mocht het karretje verderrijden: belde men terug 2x

-          wanneer het karretje naar de andere kant moest rijden: belde men 4 maal

Ook voor de lift werd dezelfde code gebruikt:

-          mocht de lift naar boven: 2x

-          stopte de lift: 1x

-          mocht de lift naar beneden: 4x

In alle mijnen gebruikte men dezelfde signalisatie.

 

 7) GEVAAR IN DE MIJNEN:

-         ontploffingen door mijngas: Mijgas is zeer gevaarlijk: het is kleurloos, reukloos,  onzicht-baar, giftig en zeer explosief. Elke ploeg heeft een mijnlamp bij. Ze wordt niet alleen gebruikt voor verlichting maar ook om mijngas op te sporen. Zodra er gas in de lucht was, ontstaat er een lichtkrans rond de vlam. Er volgt een kleine ontploffing in de lamp, en ze dooft uit.

Hierdoor weten de mijnwerkers dat ze de plek moesten ontruimen, weg vluchten.

 

-         instortingen: door het zwakke gesteente verschuift de grond en kan een gang gemakkelijk instorten

 

-         overstromingen: door insijpeling van grond-water. Er staan pompen die het water weg-pompen. Het kan gebeuren dat de pompen uitvallen en dan is er kans op overstroming. De pompen werken dag en nacht omdat het water dag en nacht blijft insijpelen.  

 

In de mijn was verschrikkelijk veel stof die de longen van de mijnwerkers aantasten. Daarom leden heel wat mijnwerkers aan stoflong.

Mijnwerkers moesten voorzichtig te werk gaan. Er zijn verschrikkelijk veel katrollen en kettingen in een mijn aanwezig. Het gebeurde veel te dikwijls dat een mijnwerker een hand of een vinger kwijtraakte.

  

8) SOORTEN STEENKOOL EN HUN GEBRUIK:

-         Antraciet: harde steenkool, oude kool die gebruikt wordt voor het verwarmen van huiskamers

-         Bruinkool: jong gesteente die in krachtcentrales worden gebruikt

-         Vette kool: grote brokken kool voor gebruik in hoogovens

9) STEENKOOL IN HET BUITENLAND:

Soms liggen de lagen steenkool dicht onde het aardoppervlak. Het is dan niet nodig een mijnschacht te graven. Grote graafmachines halen eerst de bovenste laag grond weg en daarna schraapt een kolengraver de steenkool los. Als de steenkool gedolven is, wordt de grond weer terug gelegd. Het land kan opnieuw bewerkt worden en er blijft geen kaal landschap over.

Deze manier van ontginnen heet dagbouw. Dit gebeurt vooral in Amerika, maar komt ook voor in Groot-Brittannië.

 10) SLUITEN VAN DE STEENKOOLMIJNEN IN BELGIË:

Daar het onderhoud van de mijnen zeer duur was, maar ook de ontginning,  was er maar weinig opbrengst.

Ook kwam er concurrentie van aardolie en buiten-landste steenkool.

De Amerikanen bouwden steeds grotere zeeschepen. Het werd goedkoper om Amerikaanse steenkool naar Europa te verschepen, dan eigen steenkool naar boven te halen. De Belgische steenkoolmijnen raakten hun steenkool niet meer kwijt en leden zware verliezen. De mijnen werden één voor één gesloten: eerst in Wallonië, later ook in de Kempen. De laatste steenkoolmijn sloot zijn deuren in 1987.

Dat had erge gevolgen voor de mijnwerkers: plots kwamen 40 000 mensen op straat te staan. Ze vonden niet direct werk toen de mijnen gesloten werden.

 

 

 

 

Vragen of opmerkingen: redactie@kinderenwebhotel.be   
Copyright © 2004 Kinderen (Deze gegevens mogen enkel en alleen gebruikt worden voor schooldoeleinden en op niet-commerciële basis, en niet als informatie voor websites. Enkel links zijn toegelaten. )
De redactie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele fouten, of op ingezonden werken.