Start
Omhoog

  Ganzen

 

Ganzen zijn grote watervogels

Ganzen zijn grote watervogels, die in groepen leven. Ze zwemmen en baden graag, maar ze zoeken hun voedsel meestal op het land. Een mannetjesgans heet ‘gent’ of ‘ganzerik’. Mannetje en vrouwtje zien er vrijwel hetzelfde uit. De ganzerik is alleen iets groter dan het vrouwtje.

Trekvogels

Wilde ganzen zijn trekvogels. Ze maken hun nesten in het hoge noorden. Daar leggen ze eieren en brengen hun kuikens groot. In de herfst, voordat de barre poolwinter begint, trekken ze weg in grote groepen. Ze vliegen duizenden kilometers naar het zuiden, vaak naar de Middellandse Zee. Ze vliegen dikwijls in V-vorm. Ze hoort en ziet ze op het ogenblik regelmatig over vliegen.

Nederland is erg belangrijk voor alle soorten ganzen. Er komen hier grauwe ganzen, kolganzen, rietganzen, kleine rietganzen, rotganzen, brandganzen en Canadese ganzen. Soms komen ze hier alleen even om te eten en uit te rusten. Maar veel ganzen blijven in de hele winter. In februari, maart en april vliegen ze weer terug naar het noorden om nesten te maken.

Trouwe dieren

Grauwe ganzen zijn de enige ganzen die vroeger ook in Nederland broedden. Een hele poos zijn ze verdwenen.

Nu nestelen er weer paartjes in de Oostvaardersplassen.

Mannetjes en vrouwtjes blijven hun hele leven bij elkaar. Als één van beide sterft, blijft de andere gans meestal alleen. Grauwe ganzen broeden het liefst in moerassen en bij meren. Het vrouwtje maakt een nest op de grond, van takjes, gras, blaadjes en dons. Ze legt 3 tot 8 eieren. Terwijl het vrouwtje broedt houdt het mannetje de wacht. Na vier weken komen de kuikens uit de eieren. Al na een paar dagen verlaten ze het nest, om voedsel te zoeken. De moeder zorgt twee maanden voor haar jongen. Dan leren ze vliegen en gaan voor zichzelf zorgen.

Moeder

Als een grauwe gans uit het ei kruipt, gebeurt er iets wonderlijks. Het eerste bewegende ding dat hij ziet neemt hij aan als zijn moeder. In het wild is dat altijd zijn eigen ganzen vader of –moeder. Maar als hij in een broedmachine wordt geboren, of op een boerderij, kan hij bijvoorbeeld de boer, een kind, de hond of zelfs een tractor als zijn moeder zien! Daar holt hij dan piepend achteraan.

Pratende ganzen

Grauwe ganzen kunnen veel kabaal maken. Maar ze ’praten’ ook met elkaar. Ze kunnen precies vertellen wat ze van plan zijn. Zelfs piepkleine kuikens weten al wat er bedoeld wordt. Een zacht, rustig gegak betekend: het is hier best, laten we hier gezellig blijven. Als het geluid harder wordt, stoppen de jongen met grazen en kijken op. Wat gaan we doen? Weglopen? Wegwezen? Luid gesnater betekend: We gaan opvliegen!

Als je ergens een troep ganzen ontdekt, zie je dat er altijd een paar ganzen op de uitkijk staan. De anderen kunnen dan rustig grazen, bij gevaar waarschuwen de wachters!

Dons en veren

Ganzen zijn vaak bezig met veren poetsen. De veren worden netjes gehouden, maar ook vet (met vet uit de stuitklier), zodat ze water afstoten. Onder hun ‘gewone’ veren hebben ganzen een dikke laag donsveertjes. Daardoor blijven ze warm in de meest ijzige kou.

Als vogels in de rui zijn, vallen hun oude veren uit. Er komen nieuwe voor in de plaats. Bij de meeste vogels gaat dat geleidelijk. Maar ganzen verliezen hun slagpennen allemaal tegelijk.e kunnen dan een paar weken niet vliegen.

Vroeger toen er nog geen balpen was, werd alles geschreven met ganzenveren, van brieven tot hele boeken. De veren werden in de inktpot gedoopt.

Eten en Drinken

Grauwe ganzen zijn planteneters (herbivoren). Hun lievelingseten is gras. Veder eten ze wortels en waterplanten. In de winter zoeken ze voedsel op kale akkers en stoppelvelden, bijvoorbeeld gemorst graan, overgebleven aardappels, knollen, peen enzovoort.

Ze verliezen veel vocht via hun keutels. Daarom moeten ze heel veel drinken. Ganzen slapen op het water. Elke morgen als de zon opkomt, vliegen ze met z’n allen op om op het land te gaan eten. ‘s Avonds komen ze weer terug. Soms met duizenden tegelijk.

Tamme gans

Tamme ganzen stammen af van grauwe ganzen. Eeuwen geleden werden ze al gehouden om vlees, eieren, dons en veren. Ook op Nederlandse boerderijen. Het is bekend dat de oude Egyptenaren al 4000 jaar geleden ganzen fokten!

De vogels dienden ook als ’waakhond’, want bij het minste geringste zetten ze het op een oorverdovend gegak. Het verhaal gaat dat de Romeinen witte ganzen het mooist vonden.

Boeren en natuurbeschermers

Nederland is voor ganzen een geschikt land om de winter door te komen, omdat het hier niet zo verschrikkelijk koud is. De weilanden en de akkers met wintertarwe en zaden bieden veel voedsel. Ganzen strijken daar graag neer. De boeren zijn daar niet blij mee: het gras is voor vee bedoeld en de tarwe en zaden voor de nieuwe oogst. Gelukkig krijgen de boeren geld van de overheid, als de ganzen schade aanrichten. Dit geldt ook voor zwanen ! In Friesland en Zeeland zijn speciale ganzen –opvanggebieden, waar de vogels ongestoord kunnen eten.

Natuurlijke vijanden

Veel dieren zijn dol op eieren en kuikens van ganzen. Bijvoorbeeld vossen, egels, verwilderde katten, eksters, kraaien en Vlaamse gaaien. Ratten roven zelfs wel eens eieren onder een broedende gans vandaan!

Jacht

Ganzen worden in ons land beschermd. Op de meeste soorten mag niet gejaagd worden. Op grauwe ganzen mag sinds december 1999 alleen gejaagd worden met een speciale vergunning. En dan alleen als ze veel schade dreigen aan te richten aan de gewassen. Jagen veroorzaakt veel leed ook bij andere dieren en vogels.

Er worden zoveel dieren aangeschoten en niet doodgeschoten, dat twee op de drie volwassen ganzen rondvliegt met hagelkogeltjes in het lijf. Mijn vorige kat had ook kogeltjes in z’n heup, door een domme buurjongen die het leuk vond op vogels te schieten.

De dierenbescherming wil dat het jagen stopt en dat de opvanggebieden uitgebreid worden. Zo kunnen ganzen en mensen vredig naast elkaar leven.

 
 

Vragen of opmerkingen: redactie@kinderenwebhotel.be   
Copyright © 2004 Kinderen (Deze gegevens mogen enkel en alleen gebruikt worden voor schooldoeleinden en op niet-commerciële basis, en niet als informatie voor websites. Enkel links zijn toegelaten. )
De redactie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele fouten, of op ingezonden werken.