Start
Omhoog

   Aardappel

 

We eten ze gekookt, gebakken, als puree of als frietjes. 
Vroeger aten we altijd aardappelen. Maar nu eten we ook rijst, spaghetti, pizza, .....

Hoe is de aardappel naar Europa gekomen?

Vroeger groeiden er hier helemaal geen aardappels. Maar toen gingen er ontdekkings-reizigers van Europa naar Zuid-Amerika. Daar vonden ze de Inca's. Ze zagen dat deze mensen kleine ronde bolletjes aten. Dit waren aardappels.
De ontdekkingsreizigers hebben de aardappelplant dan meegenomen naar ons. In het begin aten sommige mensen van de besjes van de plant en van de bladeren. Maar die zijn giftig. Dus die mensen werden ziek en zeiden: "Weg met die plant!"
Pas later hebben ze ontdekt dat het om de knollen gaat onder de aarde.

De aardappelplant

Aardappels groeien onder de grond, aan de wortels van de 'aardappelplant'. Een aardappel is dus geen fruit, zoals de peer. Het is een knolgewas. Aan één plant groeien ongeveer twaalf aardappels. In de zomer komen er bloemen een de plant, ook groeien er besjes aan. De bloemen, bladeren en besjes zijn giftig. Je mag ze dus niet opeten!
In september gaat de plant dood. Dan moeten de aardappels uit de grond gehaald worden.


Ziektes

Aardappels kunnen ziek worden. Om ervoor te zorgen dat ze niet ziek worden, bespuit men de plant met een chemisch middel. Er zijn ook beestjes ('aaltjes') die aan de wortels knagen. Daarvan gaat de plant dood. Om ervoor te zorgen dat dit niet kan gebeuren, zet de boer aardappels niet elk jaar op dezelfde grond. Op een veld doet hij één jaar aardappels, dan vier jaar iets anders en dan pas weer aardappels. In die vier jaren gaan bijna alle aaltjes dood.
Een grote vijand van de aardappelplant is de colorado-kever. Als die zijn gang mag gaan, vreet hij de plant helemaal kaal.
Er zijn ook ziektes die via de bladeren van de plant verspreid worden. 

 

Waarvoor gebruiken wij aardappels?

Aardappels worden op verschillende manieren gebruikt!

1. Consumptie-aardappelen
De meeste gezinnen eten bijna elke dag aardappels bij hun groentjes en vlees. Deze noemen we consumptie-aardappels. Er zijn veel verschillende rassen: bintjes, eigenheimers, doré's. Je hebt ook rode aardappels.

2. Fabrieks-aardappelen
In aardappels zit veel meel: zetmeel. In sommige aardappels zit extra veel zetmeel. Die zijn niet lekker om te eten. Ze gaan naar de fabriek. Daarom noemen we ze: fabrieks-aardappels.



3. Poot-aardappel
Met poot-aardappelen kweekt men nieuwe aardappelplanten. De poot-aardappel wordt dan in de grond gestopt. Onder de grond groeien aan de wortels van de poot-aardappel andere aardappels en boven de grond: een nieuwe aardappelplant.

Hoe groeit de aardappel?

Maart:
In het voorjaar moeten de poot-aardappels ontkiemen. Dus veel licht en lucht erbij. Er beginnen worteltjes aan te groeien.
April:
De poot-aardappels worden met een machine worden ze in de grond gestopt.
Mei:
De eerste stukjes groen komen boven de grond uit.
Juni:
Het veld staat nu vol met planten. Het weer is heel belangrijk. Niet te veel regen, want dan wordt het veld te nat en kan de boer niet oogsten. Als het te droog is, moet er gesproeid worden.
Eind juli:
De planten sterven af.
September:
De aardappels worden 'gerooid': met een machine worden ze uit de grond gehaald.

Niet te koud, te warm, te droog of te nat

Aardappels worden meestal eerst in een machine geborsteld, daarna gewassen en dan weer drooggeblazen. Een speciaal poeder zorgt ervoor dat de aardappels geen 'spruiten' ( = beginnende wortels) krijgen. 
De aardappels gaan daarna naar een speciale opslagplaats. Het moet er koel zijn, maar de aardappels mogen niet bevriezen. Want dan smaken ze niet meer lekker. Als het er te vochtig is, dan gaan ze rotten. Maar als het te droog is, krijgen ze rimpels. 

Blauwe en groene plekken

Een belangrijke bouwstof is eiwit. Het eiwit in de aardappel zit vlak onder de schil. Nieuwe aardappels hebben maar een dunne schil. Die kun je daarom best in de schil koken, dan gaat er niets van het eiwit verloren.
Oude aardappels worden wel geschild. Dat kan met een aardappelmesje, of met een dunschiller.
Als je schilt, kom je wel eens een blauwe plek tegen. Net als mensen krijgen aardappels blauwe plekken als ze zich stoten. Je kunt die blauwe plekken gewoon eten, als je wilt. Maar het is niet zo'n mooi gezicht. Daarom snijden de meeste mensen de blauwe plekken weg.
Heeft een aardappel te veel in het licht gelegen? Dan wordt hij een beetje groen. Het is een giftige stof (solanine) die daarvoor zorgt. Dat groen moet je dus wel wegsnijden.

Leuke weetjes

* Chips worden van aardappels gemaakt. 

* Tegenwoordig heeft de boer machines om te werken op het veld. Vroeger moesten de kinderen helpen op het land. Vooral in de herfst als de aardappels 'gerooid' moesten worden. Dan kregen de kinderen een weekje vrij van school. En zo is de herfstvakantie ontstaan. Die heb je dus aan de aardappel te danken!

* De grootste aardappel ter wereld werd opgegraven in 1895 in Colorado (Amerika). Hij woog 49 kilo, was 70 cm lang en 37 cm breed.

 

 
 

Vragen of opmerkingen: redactie@kinderenwebhotel.be   
Copyright © 2004 Kinderen (Deze gegevens mogen enkel en alleen gebruikt worden voor schooldoeleinden en op niet-commerciële basis, en niet als informatie voor websites. Enkel links zijn toegelaten. )
De redactie kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele fouten, of op ingezonden werken.